Badanie słuchu – czym różni się tympanometria od audiometrii

„Mamy dwoje uszu i tylko jedne usta, abyśmy więcej słuchali, a mniej mówili.” – Zenon z Kition

Tympanometria i audiometria to dwa różne badania, choć potocznie oba nazywa się po prostu badaniem słuchu. Tympanometria sprawdza, jak pracuje ucho środkowe: czy błona bębenkowa porusza się prawidłowo i czy za nią nie zbiera się płyn. Audiometria tonalna pokazuje natomiast, jak dobrze się słyszy i które dźwięki umykają uwadze.

W moim gabinecie pytanie o tę różnicę pada niemal codziennie. Mama z kilkumiesięcznym synkiem na rękach upewnia się, czy tak małe dziecko w ogóle można zbadać. Starszy pan, którego na wizytę namówiła córka, pyta, czy badanie nie będzie bolało i czy trzeba się do niego jakoś przygotować. Trudno się temu dziwić. Nazwy badań brzmią poważnie, a na skierowaniu często widnieje jedynie „badanie słuchu”.

Czym jest tympanometria?

Tympanometria to badanie ucha środkowego, czyli niewielkiej przestrzeni za błoną bębenkową. Do ucha delikatnie wkłada się miękką końcówkę, podobną do małej zatyczki. Urządzenie lekko zmienia ciśnienie powietrza w przewodzie słuchowym, wysyła cichy, buczący dźwięk i sprawdza, jak błona bębenkowa na niego reaguje.

Osoba badana nie musi niczego robić. Wystarczy siedzieć spokojnie i przez kilka sekund pomiaru nie mówić ani nie przełykać. Całość trwa zwykle kilka minut na oba uszy.

Wynik ma postać wykresu. Pokazuje, czy błona bębenkowa jest ruchoma, czy za nią nie zalega płyn, co często zdarza się u dzieci po przeziębieniu, i czy trąbka słuchowa, czyli kanał łączący ucho z gardłem, dobrze wyrównuje ciśnienie. Warto przy tym pamiętać, że tympanometria nie mówi, jak dobrze się słyszy. Pokazuje stan ucha środkowego, a to tylko jedna z możliwych przyczyn kłopotów ze słuchem.

Czy tympanometrię można wykonać u noworodka?

Tak. Badanie nie wymaga współpracy, dlatego wykonuje się je nawet u kilkudniowych dzieci. U niemowląt mniej więcej do szóstego miesiąca życia stosuje się dźwięk o wyższej częstotliwości niż u starszych dzieci i dorosłych, ponieważ ucho tak małego dziecka jest zbudowane nieco inaczej.

Najłatwiej zbadać maluszka, gdy śpi albo spokojnie leży na rękach rodzica. Płacz, ssanie czy ruchy głową zakłócają pomiar, dlatego czasem trzeba chwilę poczekać, aż dziecko się wyciszy.

Czym jest audiometria tonalna?

Audiometria tonalna odpowiada na pytanie, które Pacjenci zadają najczęściej: jak dobrze słyszę? Osoba badana siedzi w słuchawkach w cichym pomieszczeniu. W słuchawkach pojawiają się krótkie dźwięki: raz wyższe, raz niższe, raz wyraźne, raz ledwie uchwytne. Za każdym razem, gdy dźwięk jest słyszalny, wystarczy nacisnąć przycisk.

Badanie często uzupełnia się o pomiar tak zwanego przewodnictwa kostnego. Zamiast słuchawek zakłada się wtedy za uchem niewielki przetwornik, który przekazuje dźwięk w postaci drgań przez kość prosto do ucha wewnętrznego. Porównanie obu pomiarów pozwala ocenić, czy kłopot leży w przewodzie słuchowym lub uchu środkowym, czy głębiej, w uchu wewnętrznym albo nerwie słuchowym.

Wynikiem jest audiogram, czyli wykres pokazujący, od jakiej głośności słychać dźwięki o różnej wysokości. Widać na nim nie tylko to, czy słuch jest osłabiony, ale też w jakim stopniu i których dźwięków to dotyczy. Ma to znaczenie przy dalszym leczeniu, a także przy ewentualnym doborze aparatu słuchowego. Badanie jest bezbolesne i trwa zwykle kilkanaście do dwudziestu kilku minut.

U dzieci, które nie potrafią jeszcze w ten sposób sygnalizować usłyszanych dźwięków, badanie przybiera formę zabawy, na przykład na każdy dźwięk dziecko wkłada klocek do pudełka. Dzięki temu nawet kilkulatek może pomóc w ocenie swojego słuchu.

Które badanie słuchu wybrać?

Teoretycznie każde z nich odpowiada na inne pytanie, w praktyce jednak najpełniejszy obraz dają oba wykonane razem. Tympanometria jest szczególnie przydatna, gdy podejrzewa się kłopot w uchu środkowym: przy uczuciu zatkanego ucha po przeziębieniu, u dzieci z nawracającymi infekcjami uszu czy przy podejrzeniu płynu za błoną bębenkową.

Audiometria tonalna jest z kolei pierwszym wyborem, gdy pojawiają się trudności ze zrozumieniem rozmowy, szumy uszne lub podejrzenie niedosłuchu związanego z wiekiem albo pracą w hałasie. Jeśli trudno zdecydować, od czego zacząć, wystarczy opisać objawy podczas rejestracji, a podpowiemy, które badanie będzie właściwe.

Jak przygotować się do badania?

Badania słuchu nie wymagają specjalnego przygotowania. Kilka prostych rzeczy ułatwia jednak uzyskanie wiarygodnego wyniku:

• w dniu poprzedzającym audiometrię dobrze jest unikać głośnych miejsc, takich jak koncert czy praca z hałaśliwym sprzętem, bo hałas może chwilowo osłabić słuch,
• nagromadzona woskowina, która zatyka przewód słuchowy, może zafałszować wynik, wówczas najpierw usuwa się ją u laryngologa,
• przy bólu ucha, wycieku z ucha lub niedawnym zabiegu w jego obrębie tympanometrię odkłada się na później,
• warto zabrać wcześniejsze wyniki badań słuchu i listę przyjmowanych leków,
• dziecko łatwiej zbadać, gdy jest wyspane i najedzone, a ulubiona zabawka pomaga mu poczuć się pewnie.

Uwaga! Jeżeli słuch w jednym uchu pogorszył się nagle, z dnia na dzień lub w ciągu kilku dni, zwłaszcza gdy towarzyszy temu szum albo zawroty głowy, nie należy czekać na planowe badanie. Konieczna jest pilna konsultacja laryngologiczna, najlepiej w ciągu doby, ponieważ leczenie przynosi najlepsze efekty, gdy zostanie rozpoczęte jak najszybciej.

Co dzieje się po badaniu?

Wynik obu badań jest dostępny od razu, dlatego omawiamy go jeszcze podczas wizyty. Jeśli wskazuje na płyn w uchu środkowym, stan zapalny lub inny problem wymagający leczenia, zapraszamy na konsultację laryngologiczną. Gdy badanie potwierdzi niedosłuch, w którym pomoże aparat słuchowy, lekarz może podczas konsultacji wystawić zlecenie NFZ, a my dobierzemy aparat i pomożemy w formalnościach.

W WAWA Medica na Gocławiu badanie słuchu wykonamy na miejscu, tympanometrię także u noworodków. Jeśli wynik będzie tego wymagał, zapraszamy na konsultację laryngologiczną, a w razie potrzeby pomożemy dobrać aparat słuchowy.

Badania słuchu wykonujemy we wtorki w godz. 15–21, w środy 10–15 i w wybrane soboty. W środy przyjmujemy bez zapisów.
Rejestracja: 881 581 381

Najczęstsze pytania

Czy badanie słuchu boli?
Nie. Ani tympanometria, ani audiometria nie bolą. Przy tympanometrii można poczuć jedynie lekki ucisk w uchu, podobny do tego, który pojawia się w windzie lub samolocie.

Ile trwa badanie słuchu?
Tympanometria trwa kilka minut, audiometria tonalna zwykle kilkanaście do dwudziestu kilku minut. Razem z omówieniem wyniku najczęściej wystarcza około pół godziny.

Czy potrzebne jest skierowanie?
Nie. Na badanie słuchu w WAWA Medica na Gocławiu można zgłosić się bez skierowania, a w środy także bez wcześniejszej rejestracji.

Od jakiego wieku można zbadać słuch dziecka?
Tympanometrię wykonujemy już u noworodków. Audiometria w formie zabawy jest możliwa zwykle u dzieci kilkuletnich, a w klasycznej formie wtedy, gdy dziecko potrafi samodzielnie sygnalizować usłyszane dźwięki.

Mam nadzieję, że udało mi się przybliżyć temat badań słuchu i różnicy między tympanometrią a audiometrią. A jeśli podczas lektury przyszła na myśl bliska osoba, na przykład dziecko po kolejnej infekcji ucha albo rodzic, który coraz głośniej nastawia telewizor, warto przekazać jej ten tekst.

Do usłyszenia 🙂
Karolina Majchrzak

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ani badania słuchu.